Tag Archive: sabat czarownic


Dzisiaj, z 30 kwietnia na 1 maja odbywa się sabat czarownic – na górę Brocken w Niemczech ściągają wiedźmy stare i młody, aby odbyć rytualny taniec i kopulować z diabłem 🙂  Obrzędy popularne w krajach nordyckich, często i chętnie były dokumentowane dawniej na obiegowych kartach pocztowych, stąd dzisiaj możemy podziwiać ich piękno oraz pamięć starej tradycji.

Jedną z moich ulubionych serii jest 12-częściowy zestaw pocztówek autora Otto Stieffel ‚a pt. ” WALPURGISNACHT ” ..  oto dwie karty z tej serii:

Otto Stieffel WALPURGISNACHT 2 Die alte Baubo

Otto Stieffel WALPURGISNACHT 2 Die alte Baubo

Otto Stieffel WALPURGISNACHT 4 Hexleins 1ste Fahrt

Otto Stieffel WALPURGISNACHT 4 Hexleins 1ste Fahrt

Wszystkie pocztówki z tej serii można obejrzeć w muzeum TUTAJ:

Walpurgisnacht autorstwa Otto Stieffel ‚a to wspaniały, kompletny zestaw złożony z 12 pocztówek chromolitograficznych poświęconych obrzędom odprawianym w Noc Walpurgii, kiedy to mroczne oblicze świata bierze w swe władanie ziemskie istoty i zaprasza je do tańca prowadzącego jedynie do zguby i potępienia. Autorem grafik jest Otto Stieffel, który posiłkując się postaciami zaczerpniętymi z mitologii, opowiadań, literatury stworzył sugestywny obraz tej największej, wiedźmiej imprezy, odprawianej corocznie w górach Harz. Uczestnicy wydarzeń zostali powołani do życia pod postacią sylwetek – cieni (Schattenbilder), ale to wystarczyło im, żeby nieźle narozrabiać. Wydane około roku 1919 pocztówki, z wyjątkiem jednej, są w bardzo dobrym stanie i co należy podkreślić, występują wraz z oryginalną obwolutą. Wszystkie ilustracje , które możemy podziwiać na kartach, ukazały się także w dużym formacie 40 x 45 cm w postaci grafik artystycznych, dostępnych w cenie 25 Marek za kompletną tekę.

Wydanie: Edm. von König’s Kunstverlag, Heidelberg
Druk: Graphische Kunstanstalten F. Bruckmann A.-G., München


1899 Taniec i Orgie Czarownic HEXENTANZPLATZ

1899 Taniec i Orgie Czarownic HEXENTANZPLATZ

Widzisz te młode, nagie czarownice
I tamte stare z zasłoną na ciele?
Bądźże uprzejmy i wypogódź lice,
Trud z nimi mały, a uciechy wiele.-
Słyszę coś na kształt dźwięku instrumentów.
Przeklęta kocia muzyka!
Lecz i do tego z czasem się przywyka.
Pójdź! Pójdź! Nie traćmy momentów!
Ja cię wprowadzę i pewną mam wróżbę,
Żeć zobowiążę przez tę nową służbę.
I cóż powiadasz? Przestrzeń to niemała;
Końca nie widać; sto ogni w rząd pała;
Tańcują, gwarzą, piją i kochają;
Żyć i umierać z tak ochoczą zgrają.
(…)”
[fragment kwestii Mefistofelesa, Faust, J.W. Goethe, Część pierwsza, Noc Walpurgii]

Hexentanzplatz to płaskowyż w saksońskich górach Harz, gdzie w noc z 30 kwietnia na 1 maja gromadzą się czarownice by po odprawieniu tańców odlecieć na miotłach, widłach oraz dowolnej maści stworach na pobliską górę Brocken. Aby zabawa była pyszniejsza, czarownice – młode i stare, nacierają siebie i swoje „latające przyrządy” specjalnym magicznym mazidłem, które wprowadza je upajający, orgiastyczny trans. Pląsy, głośne śpiewy i krzyki podgrzewają atmosferę fety, którego kluczowym momentem jest zabawa na wspomnianej górze Brocken, a tam kopulacja z diabłem. Jest to istotny powód do radości dla Mefistofelesa, który tak się rozrzewnił na myśl o zbliżającej się imprezie.

Piękna pocztówka chromolitograficzna z końca XIX wieku. Z lewej strony widzimy wzlatujące kruki, półnagie czarownice na widłach, miotłach i rozmaitych stworach w trakcie podróży na górę Brocken.

______

Gruss vom Brocken – Pozdrowienia z Brocken.

Brocken to wzgórze, które upodobały sobie czarownice; tam 1 maja odbywa się wielka impreza Walpurgis-Feier. Wiedźmy wg pradawnej tradycji dosiadają dzikie stworzenia i martwe przedmioty aby dostać się na Brocken, tutaj dziki, kozły, miotły i inne. W takim miejscu nie mogło zabraknąć szczurów i nietoperzy. Noc już w pełni, diabeł – mistrz ceremonii – już nie może się doczekać.

Walpurgisnacht

Walpurgisnacht

W Niemczech, przed II Wojną Światową powstało naprawdę wiele pięknych pocztówek poświęconych czarownicom i ich szczególnym obrzędom. Zachęcam do poszukiwań tych kart, najlepiej posługując się odpowiednimi hasłami lub ich kombinacjami np. Walpurgisnacht Postkarte / Hexentanzplatz Pozstkarte / Brocken Postkarte / (Postkarte / Ansichtskarte)

Elżbieta Jedyńska

Dzisiaj na Wielkanoc trochę egzotyki :). Zwał jak zwał, ale muszę przyznać, że ta egzotyka w przypadku pocztówek bardzo mi odpowiada. Dużo humoru i powszechnie pojawiające się  czarownice na miotłach to typowo skandynawski styl, który rozkwita na Święta Wielkiej Nocy.  Oto kilka pocztówek szwedzkich, jakie wysyłano na początku XX wieku z okazji Świąt Wielkiej Nocy. Uważam, że są po prostu niezwykle stylowe i piękne.

1.

Pocztówka Wielkanocna z czarownicami c. 1920-30 ( Très chic ! )

Autor: Einar Nerman

Glad Pask - Czarownice przy stole ....

Glad Pask – Czarownice przy stole ….

Skan pochodzi z grupy Frimarken och vykort na FB

Nie tak dawno zachwycił mnie także wyjątkowo udany, wielkanocny, czarny kot tego samego autora, można go zobaczyć TUTAJ

Więcej projektów Einara Nermana, w tym pocztówki można zobaczyć na Pinterest, m.in. tutaj Einar Nerman

2.

Tutaj kilka starych pocztówek z początku XX wieku, z których przeważająca część to kartki sprzed 1905 roku, czyli tzw. pocztówki z długim adresem. Autorem większości z nich jest chętnie zbierany przez Szwedów artysta : Tage Nilsson (1865 – 1908). Swoje prace sygnował literami T.N. Poniższe skany pochodzą od autorów strony http://www.samlavykort.se/

z FB fanpage Upplands Vykort

  • Wielkanocne Ucałowania – starsza dama posyła całusa księżycowi za oknem, a i księżyc nie pozostaje dłużny
  • autor: Tage Nilsson, c. 1900
  • Axel Ellasons Konstförlag Stockholm
  • Wierszyk w baaaardzo swobodnej inerpretacji idzie tak:

„Moja słodka truskaweczko
Pełna blasku miesięcznego
Daj buziaka przez okieneczko
Bo zostanę bez żadnego”

Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

Rewers

3.

  • Jajeczny albo „pisankowy” balon – Wesołych Świąt Wielkiej Nocy życzy Twój przyjaciel
  • autor: Tage Nilsson, c. 1900
Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

4.

  • Wielkanocne Ucałowania – Obiecuję Tobie małego buziaka ……
  • autor: Tage Nilsson, c. 1900
  • Axel Ellasons Konstförlag Stockholm
  • Buziaki na Wielkanoc

„Małego buziaka Ci obiecałam,

dlatego teraz , to oto Ci dałam”

Dowcip ujęty na pocztówce polega na grze słownej; w j. szwedzkim słowo „puss” oznacza „buziaka” oraz „kałużę”. Dziewczyna obiecała dżentelmenowi buziaka (puss), więc potraktowała go wodą z kałuży (=puss).

Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

 

5.

  • Automatyczne jajko – Wesołych i Spokojnych Świąt Wielkiej Nocy
  • Autor.Tage Nilsson
  • c. 1900
Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

6.

  • Wielkanocne Ucałowania – Niewielkie, jeżeli się żenisz, ale jeżeli jesteś ojcem, to akurat:)
  • Autor: Tage Nilsson, c. 1900
  • Axel Ellasons Konstförlag Stockholm
Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

7.

  • A tu piękna pocztówka z wiedźmami ruszającymi na Blåkulla, które to miejsce jest odpowiednikiem polskiej Łysej Góry lub niemieckiego Brocken; chodzi tu  o miejsce spotkań, gdzie wiedźmy urządzają tradycyjny sabat czarownic.

Cytując WikipedięBlåkulla (ze szwedzkiego Blå – niebieski, choć niegdyś oznaczający czarny, kulla – góra) – mityczne miejsce sabatów czarownic, mające znajdować się w Szwecji. W szwedzkim folklorze określenie odległa niebieska góra oznaczało również tradycyjnie miejsce pochodzenia trolli.

Nazwa Blåkulla pojawiła się po raz pierwszy w 1410 roku w historii o statku płynącym z Lubeki do Sztokholmu, który znalazł się w trudnym położeniu w cieśninie Kalmarskiej pomiędzy Olandią a lądową Szwecją, ale został uratowany w pobliżu miejsca zwanego Blåkulla, które identyfikuje się z wyspą Blå Jungfrun. Jako miejsce zlotów czarownic używał tej nazwy Olaus Magnus, ostatni katolicki biskup Szwecji. W procesach o czary począwszy od XVII wieku często pojawiająca się nazwa Blåkulla nie oznacza już jednak wyspy w cieśninie Kalmarskiej, ale miejsca gdzieś daleko na północnym-wschodzie.

Trudno wydzielić jednoznaczny opis miejsca z obecnie dostępnych źródeł, gdzie przenikają się tradycje szwedzkie z tradycjami innych części Europy. W procesach czarownic w kontekście Blåkulli często pada kwestia porywania dzieci i to właśnie one były zwykle źródłem opisów. Niektóre podawały opis góry jako pięknego miejsca, co miało wyjaśnić dlaczego dały się zwieść czarownicy. Inne z kolei opisywały Blåkullę jako miejsce straszne, gdzie czarownice oddawały się orgiom pod stołami w salach balowych, a z wrzących kotłów dało się słyszeć jęki potępionych. Poszczególne opisy odpowiadały często powszechnym w owych czasach przekazywanym przez kaznodziejów wizualizacjom piekła.

Historie o porywaniu dzieci na Blåkullę mają prawdopodobnie związek z tradycyjnymi wierzeniami ludowymi w Szwecji, zgodnie z którymi dzieci często były porywane przez trolle lub też podmieniane za potomstwo trolli.”

  • Autor: Tage Nilsson, c. 1900

Wierszyk na pocztówce jest bardzo zabawny, przybliżone tłumaczenie zamieszczam po „/”

I skärtorsdagsnatten / W świętą noc czwartkową
från hemmet och skatten / z chat i dworków
far käringars flock /  stare baby stadnie
På rakor och kvastar / na grabiach oraz miotłach
till Blåkulla hastar / na Blåkullę śpieszą
då skock efter skock / i tłoczą się gromadnie

I fall du gjort färden / gdybyś przez przypadek
dit bort i från härden / zawitała w tamte strony
och nu är igen, / jeszcze jeden raz
helt visst du förlåter, / zapewne wybaczasz
att „välkommen åter!” / znane Ci „Witamy z powrotem!”
dig Önskar – en vän! / Tak Ci Życzy przyjaciel!

 

Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

8.

Kolejna kartka humorystyczna, której dowcip polega na grze słownej (puss = „kałuża” oraz „buziak”).

  • Kolejne ucałowania wielkanocne w wykonani Tage Nilsson’a.
  • Autor: Tage Nilsson
  • rok. c. 1900

„Rikt strömme himlens slussar / Obfitym strumieniem leje się woda z nieba
Och pussen bilde sig / i tak powstają kałuże (=puss)
I påsk fins andra pussar / w Wielkanoc inne się dzieję pocałunki (=puss),
än dem på väg och stig” czy to na drodze, czy na ścieżce

Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

 

 

rewers jenej z pocztówek

9.

Tutaj ma miejsce następna podróż wielkanocnym „pisankowym” balonem, tym razem wiedźmy udają się na Blåkullę, ale teraz, podróżują już nowoczesnym środkiem transportu :). Starsze panie, miotły i grabie, na wszelki wypadek, zabrały ze sobą. Na obrazku jest nawet sowa, ta, na szczęście, nie potrzebuje jajkowego balona.

  • Autor: Tage Nilsson
  • c. 1900
  • Axel Ellasons Konstförlag Stockholm
Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

10.

Wariacje na temat maszyn latających nie opuszczały autorów pocztówek na początku XX wieku. Tutaj kolejna wielkanocna fantazja łącząca cuda techniki z tradycyjnymi świętami.

  • Najnowsza maszyna latająca  – Wesołych Świąt Wielkanocnych
  • c. 1900
  • autor: Tage Nilsson
  • Axel Ellasons Konstförlag Stockholm
Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

Wielkanoc na pocztówkach szwedzkich z początku XX wieku, autor. Tage Nilsson

11.

Ta pocztówka, jest prawdopodobnie także autorstwa Tage Nilsson ‚a, jednak nie nosi sygnatury. Urocza wiedźma  trzyma bilet, a na kominie siedzi sowa.

Lyckiligresa jag önskar dig
Hälsa så hjärtligt från mig

*

Życzę Ci szczęśliwych Świąt
Zdrowia, serdecznie ode mnie

  • Bilet tam i z powrotem.
  • Tage Nilsson (?)
Wielkanocna czarownica, Tage Nilsson bez podpisu

Wielkanocna czarownica, Tage Nilsson bez podpisu

***

Prezentowane tu pocztówki mają już ponad 100 lat i oddają atmosferę nastrojów oraz Świąt obchodzonych w tamtych czasach w Szwecji ; podczas gdy na pocztówkach wydanych w tym samym okresie na ziemiach polskich, pod zaborami, prym wiodły motywy patriotyczne, religijne, militarne, na kartach szwedzkich latały czarownice na miotłach, a z jajek budowano maszyny latające.  Jakie to wspaniałe, że tak różnie wyrażana jest świąteczna radość przez ludzi w różnych regionach świata.

Adina Sand

Wielkanocna pocztówka szwedzka, autor:

Adina Sand