Category: Kurioza & Cyrk


Stare pocztówki to nie tylko art deco, pozłacane aniołki, wieże kościołów i rozebrane panienki. Niemałym zaskoczeniem okazało się dla mnie to, jak bardzo rozpowszechniony był niegdyś, przepraszam za wyrażenie,  „kult brzydoty”, lub też, jak kto woli, niezdrowe zaciekawienie wszelkimi anomaliami związanymi z ludzkim ciałem, które wg obecnych standardów, oficjalnie raczej nie przystoi.  Tematy wstydliwe były kiedyś chętnie przechwytywane przez wydawców i przedstawiane w formie drukowanej karty pocztowej.   Ludzka ciekawość nie zna granic i dzisiaj, z tego przecież żyją obecnie gazety i portale sensacyjno-plotkarskie.  Te jednak mają tę zręczną sytuację, że działają pod płaszczykiem przekaźnika informacji, co w wielu przypadkach zmienia postać rzeczy. A co w sytuacji, gdy obrazek przedstawiający pannę z solidną nadwagą traktuje się jako ciekawostkę przyrodniczą i wysyła do znajomych w postaci suweniru z wakacji lub przedstawienia ?

Spotykana obecnie na rynku, szczególnie zachodnim, ilość dawnych kart pocztowych poświęconych tematyce nadwagi i to w bardzo konkretnym ujęciu, pozostawia wiele do myślenia. Jakieś 100 lat temu, gdy znakomita część społeczeństwa mogła cierpieć raczej na niedobory żywieniowe niż otyłość, osobnik ważący ok 200 kg musiał budzić nie mniejsze emocje niż słoń z dwiema trąbami. I tak był też traktowany  – jako kuriozum, co często pozwalało mu na znalezienie zatrudnienia w cyrku.  Takie mam przynajmniej odczucie oglądając stare pocztówki. Najbardziej dla mnie zastanawiający  był  nie sam fakt przedstawienia osób otyłych, gdyż z tym przecież spotykamy się teraz na co dzień, ale łatka „dziwoląga”, które się im przyszywało. Nadawane przymiotniki („najgrubsza kobieta świata”,  „najcięższy mężczyzna współczesności”, „najcięższa tancerka „) i uwaga poświęcona konkretnym osobom, podkreślam – osobom znanym z nazwiska i imienia, a także w wielu przypadkach, ilość różnorakich kart pocztowych poświęconych tylko jednemu mężczyźnie lub kobiecie,  pozwala na wysnucie wniosku, że miały one charakter lokalnej atrakcji, cyrkowego kuriozum, anomalii.  Takie są moje odczucia, gdy dzisiaj przeglądam te kartki, wraz z naprawdę cennymi, chociaż krótkimi notkami od samych wydawców.

Z całej masy dostępnych w sklepach i na ukcjach kart pocztowych wybrałam tylko niektóre dobrze obrazujące to zjawisko.

Egon Cannon Erven , le Colosse (kolos)  – wg opisów na pocztówkach „holenderski gigant, najcięższy jaki istniał, ważący 738 livres (czyli ok. 360 kg)  i mierzący 242 cm w obwodzie talii. Urodzony w Kolonii 7 maja 1884 roku.”.  Z uwagi na swoją nieprzeciętną wagę był tematem wielu kart pocztowych.  Od sierpnia 1914 do stycznia 1915 przebywał we Francji w charakterze więźnia wojennego.  W 1916 roku występował w berlińskim Passage-Panoptikum (info. postkarten-archiv.de).

Holenderski gigant ze swoją, nieco cieńszą,  siostrą.

holenderski kolos (fot.  JIMMY4473 /delcampe.net)

holenderski kolos (fot. JIMMY4473 /delcampe.net)

„Najcięższy człowiek świata” w wieku 30 lat oraz wytrzymałe krzesło.

holenderski kolos (fot. The Nite Tripper/ flickr.com)

holenderski kolos (fot. The Nite Tripper/ flickr.com)

Ciekawe zestawienie; wydawca postanowił zilustrować wagę problemu – 1 kolos waży więcej niż 5 „normalnych” osób. Do wykonania precyzyjnych pomiarów wykorzystano niezawodną wagę.

1kolos waży więcej od 5 normalnych osób (fot. Pouet48/delcampe.net)

1kolos waży więcej niż 5 normalnych osób (fot. Pouet48/delcampe.net)

Jeszcze jedno ujęcie – tym razem w pozycji tronowej.

Cannon (fot. Patrick1306/delcampe.net)

Cannon (fot. Patrick1306/delcampe.net)

Cygaro i papieros –  najcięższy człowiek na świecie – Cannon oraz  jego przeciwieństwo  – najlżejszy, ważący zaledwie 7 kg Deniso.

najcięższy  i najlżejszy człowiek świata (fot. Maranaflo / delcampe.net)

najcięższy i najlżejszy człowiek świata (fot. Maranaflo / delcampe.net)

To co najbardziej przyciąga oko, to różnice.  Holenderski kolos nie był ponadprzeciętnie wysoki (1,90 m wzrostu raczej nie było przpustką do cyrku), tylko gruby. Jednak zestawienie z karłami nadawało mu optycznie jeszcze większych rozmiarów. Takie było zamierzenie wydawców – zaszokować, zadziwić i ułowić klienta na pocztówkę. Cannon był niekwestionowaną atrakcją,  a po dzisiejszemu po prostu  celebrytą.

holenderski kolos (fot.  JIMMY4473 /delcampe.net)

holenderski kolos (fot. JIMMY4473 /delcampe.net)

Herr Feig – stolarz z Kellenhusen. Dwie atrakcje turystyczne i jedno miejsce – Kellenhusen.  „Najgrubszy dąb w i najgrubszy człowiek w Niemczech – zobaczcie sami w Ostseebad Kellenhusen!”  Podobny slogan reklamowy widniał na wielu różnych kartkach pocztowych wysyłanych z tej nadmorskiej miejscowości, zachęcając podróżnych do odwiedzin. Największy dąb rzeczywiście znajdował się w tamtejszym lesie, miał obwód 9,20 m, wysokość 38 m i średnicę 3,05m.  Pan Feig, najcięższy człowiek w Niemczech ważył ponad 500 funtów (ok. 230 kg)  i z powodu nadwagi musiał porzucić swój zawód stolarza. (info:postkarten-archiv.de)

Najcięższy człowiek w Niemczech  - jedna z wielu kartek, które można było wysłać do znajomych z pobytu w Kellenhusen (fot. ansichtskartenversand.com )

ok. 1918 Najcięższy człowiek w Niemczech – jedna z wielu kartek, które można było wysłać do znajomych z pobytu w Kellenhusen (fot. ansichtskartenversand.com )

Najcięższy człowiek w Niemczech  - jedna z wielu kartek, które można było wysłać do znajomych z pobytu w Kellenhusen (fot. ansichtskartenversand.com )

ok. 1918. Najcięższy człowiek w Niemczech – jedna z wielu kartek, które można było wysłać do znajomych z pobytu w Kellenhusen (fot. ansichtskartenversand.com )

Daniel Lambert  – najgrubyszy człowiek  – tym razem z Anglii….

Daniel Lambert (1770-1809)  swego czasu najgrubszy człowiek w kraju. Ważył ponad 335 kg ( over 52 stone ), a jego obwód talii mierzył 280cm.
Po swoim ojcu,  wykonywał zawód strażnika więziennego w Leicester w Anglii, gdzie był także hodowcą zwierząt.  Znany był ze swojej nieprzeciętnej wagi, a także siły. Raz podobno walczył z niedźwiedziem na ulicach Leicester, znał się dobrze na psach, koniach i kogutach sportowych.  Po powrocie z nauk w Birminham do Leicester w 1788 roku jego waga ciągle rosła, chociaż był aktywny sportowo i nie spożywał nadmiernych ilości pożywienia. W 1805 roku więzienie, gdzie pracował Daniel zostało zamknięte, a ważył on wtedy już ok. 318 kg.  W tamtych czasach była to największa, udokumentowana waga dla człowieka, jaką zanotowano w historii. W 1806 roku sytuacja materialna  zmusiła go do wystawiania siebie na pokaz w celach zarobkowych.  Zamieszkał w Londynie i pobierał opłaty od zwiedzających za możliwość spotkania go w jego prywatnym apartamencie. Ci którzy go spotkali byli pod wrażeniem jego inteligencji i osobowości, a składanie mu wizyt stało się modne. Kilka miesięcy „wystawiania się na publiczny pokaz” zmęczyło Daniela i postanowił on wrócić do Leicester, gdzie zajął się hodowlą psów sportowych i odwiedzał imprezy sportowe. W latach 1806 – 1809 brał udział w pokazach, ponownie eksponując swoją nadwagę,  co przynosiło mu pożądane zarobki.

Zmarł nagle w czerwcu 1809 roku w Stamford.  W chwili śmierci ważył 335 kg; na wykonanie jego trumny zużyto 10,4m2 drewna, a włożenie jej do gobu wymagało udziału 20 mężczyzn. Daniel Lambert jest wciąż uznawany za popularną osobowość Leicester, a w 2009 roku został przez Leicester Mercury opisany jako „jedna z najbardziej cenionych ikon miasta”.  (źródło informacji: wikipedia.org, Więcej TUTAJ )

Poniższe dwie kartki pochodzą z pierwszej połowy XX wieku, gdyż w czasach Daniela pocztówka jeszcze nie była wynaleziona.

Daniel Lambert i tablica pamiątkowa, Stamford

stara pocztówka angielska – Daniel Lambert i jego grób, Stamford (foto. stamp-auctions.com)

Daniel Lambert, Stamford

stara pocztówka – Daniel Lambert, Stamford

Pamiętajcie o dziewczynach – niezapomniane, potężne niewiasty … 

Płeć piękna i słaba w wersji Plus Size ++ także znalazła swoje należne miejsce na dawnych kartach pocztowych.  Zdjęcia tych najczęściej młodych dziewcząt opatrzone były sensacyjnymi opisami typu „najcięższa, jaka kiedykolwiek żyła” lub „najcięższa dziewczyna współczesności”.  Niewątpliwie określenia „naj naj naj” zawsze przyciągały uwagę. Większość z tych pań w mniejszym lub większym stopniu brała udział w pokazach cyrkowych, o czym świadczyć mogą ekstrawaganckie stroje lub chociażby same opisy od wydawców.

Na pamiątkę Lory i Kaetchen – stara pocztówka niemiecka (ok. 1920-1930)

Dwie urocze i dobrze zbudowane dziewczątka - Lora i Kaetchen (fot. ansichtskarenversand.com)

Dwie urocze i dobrze zbudowane dziewczątka – Lora i Kaetchen (fot. ansichtskarenversand.com)

Na pamiątkę Teresiny

Pamiątka od Teresiny, stara pocztówka francuska  (foto: Mpcollections40 )

Pamiątka od Teresiny, stara pocztówka francuska (foto: Mpcollections40 )

” Irma – młoda dziewczyna – kolos;  najcięższa żyjąca kiedykolwiek”

Irma - kolosalne dziewczę  (fot. ansichtskarenversand.com)

Irma – kolosalne dziewczę (fot. ansichtskarenversand.com)

„Na pamiątkę Emmy – dziewczęcy kolos – najcięższa dziewczyna żyjąca współcześnie”. Emmy występowała także jako „gruba Emmy”.  Przypuszczalnie nazywała się Emmy Lanternbach. (info: postkarten-archiv.de)

Na pamiątkę Emmy  (fot. ansichtskarenversand.com)

Na pamiątkę Emmy (fot. ansichtskarenversand.com)

WERA – najcięższa dziewczyna Europy !

Wera - najcięższe dziewczątko ówczesnej europy w zwiewnej kreacji scenicznej ......

Wera – najcięższe dziewczątko ówczesnej europy w zwiewnej kreacji scenicznej ……

Wera - najcięższa dziewczyna Europy na starej kartce pocztowej (fot. Ansichtskartenversand.com )

Wera – najcięższa dziewczyna Europy na starej kartce pocztowej (fot. Ansichtskartenversand.com )

Najgrubsi w swojej kategorii …tancerze, sportowcy i nie tylko

Thelma – „najgrubsza tancerka świata” –  Pochodząca z Kalifornii w USA Thelma Williams wywodziła się z rodziny „dużych ludzi”.  Jej matka ważyła 280 funtów (127kg), siostra prawdopodobnie 265 (120kg) (kwestia sporna, gdyż jeden z członków rodziny temu zaprzeczył), druga siostra 450 funtów (204kg), a najmłodszy brat Thelmy ważył 400 funtów (181kg)  w wieku 18 lat. Sama Thelma w wieku 22 lat miała ważyć 585 funtów (265kg) i mierzyć 84″ (213 cm)  w biodrach oraz 42″(106 cm) w udach. W wieku 9 lat przyłączyła się do cyrku – ważyła wtedy 350 funtów (ok. 150kg) . Występowała w rozmaitych pokazach i przedstawieniach i była określana raczej mianem tancerki lub aktorki, niż „pokazowego dziwoląga”.  Thelma odeszła w 1961 roku w wieku 35 lat.  (info: phreeque.com)

Baby Thelma - najgrubsza tancerka świata , stara pocztówka z USA (fot. oldpostcards.org)

Baby Thelma – najgrubsza tancerka świata , stara pocztówka z USA (fot. oldpostcards.org)

Podpis pod kolejną pocztówką trochę mi się kojarzy z powtarzaną  u nas dla dowcipu frazą „stary i  może…”; oto kartka pocztowa, którą najprawdopodobniej można było nabyć w czasie artystycznych występów panny Comberson. „Panna J. Comberson – dziecko kolos i atletka”

Panna J. Comberson - dziecko kolos i atleta

Panna J. Comberson – dziecko kolos i atleta

Następna pocztówka pochodzi z USA (1908) i jako jedna z kilku znanych, poświęcona widocznej tu postaci z kijem, przedstawia „największego/najcięższego zawodnika baseballowego świata”, chociaż co do faktu, czy zasłużył on na to zaszczytne miano, są pewne wątpliwości.  Jak informuje nas opis na pocztówce, anonimowy zawodnik ważył 450 funtów (ok. 202kg) i był członkiem Citizens Ball Club of Emporium, Pa.

Najgrubszy zawodnik baseballowy świata - stara pocztówka z USA (fot. vintag.es )

Najgrubszy zawodnik baseballowy świata – stara pocztówka z USA (fot. vintag.es )

Wśród starych pocztówek znajdujemy też wiele przedstawiających otyłe dzieci. Tutaj kartka niemiecka – „Pozdrowienia od Annitty – dziecka giganta, 3 lata i 96 funtów wagi ( czyli ok. 43kg)”.

Pozdrowienia od Annitty - dziecka -  giganta, 3 lata i ponad 43  kg wagi )

Pozdrowienia od Annitty – dziecka – giganta, 3 lata i ponad 43 kg wagi )

Warto chyba wspomnieć, że wszystkie te osoby już dawno straciły korony pierwszeństwa w kategoriach grubości i wagi, dzięki czemu zarabiały niegdyś na życie.  W czasach gdy taka otyłość była zjawiskiem relatywnie rzadkim, pokazywało się ją w cyrku ku uciesze gawiedzi.  Dzisiaj niestety podobne obrazki już wystarczająco spowszedniały.

Motyw otyłości na starych pocztówkach jest właściwie podtematem, który zaszeregowałabym do kategorii szeroko pojętych „kuriozów” na kartach pocztowych. O ile w innych krajach ten temat jest chętnie kolekcjonowany przez zbieraczy, o tyle  w Polsce zauważyłam nim specjalnego zainteresowania. Problemem było także znalezienie typowo polskich odpowiedników „najgrubszego mężczyzny” lub „najcięższego dziewczęcia”. Zastanawiam się, czemu to należy przypisywać? Czy to znowu nasza „zaściankowość” nie pozwoliła nam w ubiegłym stuleciu rozwinąć skrzydeł i podążać z duchem nowoczesności, aby wypuszczać pamiątkowe kartki z puszystymi pannami oraz cieszyć się anomaliami współczesności, jak reszta Europy ? Ciekawa jestem, czy ktoś z Was może spotkał polską, starą kartkę tego typu?

Propozycja dla wszystkich osób,  których znudziły przesłodzone, rozkosznie powyginane damy, panowie dumnie wypięci w swych idealnie ułożonych mundurach. Urocze damy  i przystojni, zacni panowie zostali zaktualizowani wg standardów obowiązujących dzisiaj podczas amerykańskiego Halloween. Wśród ulepszonych wizerunków spotkamy stare druki, zdjęcia,  pocztówki.  Cieszy zapewne fakt, że tamte minione bezpowrotnie czasy stanowią inspirację dla współczesnych twórców.

The rubber man by Crafty Dogma
The rubber man, a photo by Crafty Dogma on Flickr.

Niesamowite są wyczyny człowieka gumy. Była sobie taka piosenka – „Gdybym ja miał cztery nogi….”…a co dopiero, gdyby moje nogi były takie gumowe jak u tego sympatycznego panocka.

Wielbark – najgrubszy… w POWIAT SZCZYCIEŃSKI I PRUSY WSCHODNIE – MyViMu.com – Moje Wirtualne Muzeum.